روش درست تعویض دنده
ترفندها

نکات مهم تعویض دنده در خودروهای دستی (غیراتوماتیک)

13

تقریبا تمام راننده‌ها روش تعویض دنده را تنها یک‌بار یاد می‌گیرند و بعد از مدتی، این کار را به صورت غیرارادی انجام می‌دهند. در نوجوانی یا جوانی، موقع گرفتن گواهینامه‌ی رانندگی یاد گرفته‌ایم چطور دنده‌های ماشین را کم و زیاد کنیم. اما گاهی، شرایطی پیش می‌آید که می‌بینیم خودرو طبق دانسته‌های ما کار نمی‌کند و رفتارهای عجیبی از خودش نشان می‌دهد. غیر از شرایطی که خودرو اشکال فنی دارد، باید اطلاعات‌مان را بروز کنیم تا متوجه شویم چرا این اتفاق‌ها رخ می‌دهند؛ مخصوصا درباره‌ی روش درست تعویض دنده که خیلی هم حساس است. حتما می‌دانید که استفاده از روش درست تعویض دنده، عمر گیربکس و موتور خودرو را افزایش می‌دهد و مصرف بنزین را هم به حداقل می‌رساند. بیایید نگاهی به روش درست تعویض دنده در موقعیت‌های مختلف داشته باشیم.

دنده سنگین و دنده سبک چیست؟

اول از همه باید بدانیم که منظور از دنده سبک و دنده سنگین چیست. دنده سبک به دنده‌هایی گفته می‌شود که برای گاز دادن و سرعت گرفتن از آنها استفاده می‌کنیم؛ همان دنده‌هایی که در جاده‌های بین شهری، اتوبان‌ها و آزادراه‌ها به کار می‌گیریم. دنده‌های سبک قدرت زیادی ندارند و تنها برای افزایش سرعت به کار می‌روند. در مقابل، دنده سنگین را داریم که شامل دنده‌های ۱ و ۲ است. این دنده‌ها قدرت زیادی دارند و معمولا در جاده‌های شیب‌دار استفاده می‌شوند. البته هنگام شروع به حرکت هم ناچار به استفاده از این دنده‌ها هستیم. دنده‌های سنگین با قدرت زیادی که دارند، امکان بالا رفتن خودرو از جاده‌های سربالایی را فراهم می‌کنند و در جاده‌های سرپایینی، مانع از شتاب گرفتن بیش از حد خودرو می‌شوند.

دنده‌های سنگین قدرت زیادی دارند و معمولا در جاده‌های شیب‌دار استفاده می‌شوند.

تعویض دنده در رانندگی عادی شهری

یک قانون کلی وجود دارد که می‌گوید با هر ۲۵ کیلومتر افزایش سرعت خودرو، می‌توانید یک دنده بالا بروید. این قانون تقریبا در تمام خودروهای دنده دستی جواب می‌دهد؛ یعنی اگر کسی تازه شروع به رانندگی کرده باشد و یک ماشین معمولی غیر اتوماتیک داشته باشد، می‌تواند برای شروع به حرکت تا سرعت ۲۵ کیلومتر بر ساعت از دنده یک استفاده کند، از آنجا به بعد تا ۵۰ کیلومتر بر ساعت را با دنده ۲ برود و به همین ترتیب دنده‌ها را افزایش دهد. برای این موضوع هم کافی است به کیلومترشمار خودرو دقت کنید تا زمان تعویض دنده را متوجه شوید.

دسته دنده گیربکس دستی

اما رانندگان حرفه‌ای بیشتر به دور موتور دقت می‌کنند. این رانندگان به تجربه دریافته‌اند که خودرویشان در چه دور موتوری به تعویض دنده نیاز دارد. خیلی از رانندگان حرفه‌ای از روی صدای موتور هم می‌توانند زمان تعویض دنده را تشخیص دهند. این رانندگان با خودرویشان یکی می‌شوند و نیازهای خودرو را کاملا حس می‌کنند. هر راننده‌ای به مرور زمان می‌تواند به چنین جایگاهی برسد.

تعویض دنده در سربالایی و سرپایینی

دنده سنگین برای حرکت در سربالایی و سرپایینی کاربرد دارد. این دنده‌ها قدرت بیشتری به موتور می‌دهند و انجام کارهای سخت را برای خودرو آسان می‌کنند. ما معمولا زمانی که به سربالایی یا هر مسیر شیب‌داری می‌رسیم، سرعت خودرو را کم کرده و از دنده سبک به دنده سنگین می‌رویم. این کار باعث می‌شود تا قدرت موتور به شکل موثرتری به چرخ‌ها منتقل شود و جلوی حرکات پیش‌بینی‌نشده یا ناخواسته را بگیرد. البته حین رفتن از دنده سبک به دنده سنگین باید به نکات خاصی دقت کنید که در ادامه مطرح می‌شود.

راننده‌های حرفه‌ای بعد از معکوس کشیدن، برای هماهنگ کردن موتور با سرعت خودرو یک تک‌گاز می‌دهند و سپس به آرامی پایشان را از کلاچ برمی‌دارند.

تعویض دنده سر پیچ‌ها

زمانی که می‌خواهیم از خیابان اصلی به یک خیابان فرعی وارد شویم، یک چهارراه را بپیچیم یا دوربرگردان را دور برنیم، لازم است که سرعت‌مان را کم کنیم. در این مواقع مثلا لازم است تا از دنده ۴ به دنده ۲ بیاییم. اما ممکن است سرعت خودرو با سرعت موتور هماهنگ نباشد و ببینیم که دنده جا نمی‌خورد یا به سختی جا می‌خورد. رانندگان حرفه‌ای در این مواقع ابتدا دنده را جا می‌اندازند، بعد برای هماهنگ کردن موتور با سرعت خودرو یک تک‌گاز می‌دهند و سپس به آرامی پایشان را از کلاچ برمی‌دارند. البته می‌توان سرعت را به نرمی کاهش داد و مثل یک راننده‌ی کاملا محتاط رفتار کرد؛ اما گاهی اوقات نیاز به سرعت بیشتری هست و فرصت کافی برای این کار وجود ندارد. معمولا رانندگان مسابقه‌ای از این تکنیک زیاد استفاده می‌کنند و استفاده از آن در بین رانندگان سنتی هم رایج است.

گیربکس و دنده‌های درون آن
گیربکس خودرو فوق‌العاده چیز حساس و پیچده‌ای است. باید مراعاتش را بکنیم.

پریدن از روی دنده‌ها

در رانندگی موارد زیادی پیش می‌آید که لازم است از روی یک دنده بپریم و آن را نادیده بگیریم. این اتفاق در هنگام ترمز کردن خیلی رایج است و برعکس در هنگام سرعت گرفتن اصلا کار درستی نیست. معمولا زمان‌هایی که به طور ناگهانی ترمز می‌کنیم، لازم است تا دنده را مثلا از 5 به 2 کاهش دهیم. انجام دادن این کار پشت سرعت‌گیرها و چراغ قرمزها کار رایجی است. اما نباید وقت اضافه کردن سرعت، آن‌قدری گاز بدهیم که نیاز به استفاده از یک دنده از بین برود و مستقیم به دنده بعدی برویم. خیلی از راننده‌ها هستند که وقت شروع به حرکت از دنده 1 استفاده می‌کنند و آن‌قدر گاز می‌دهند تا بدون نیاز به استفاده از دنده 2 یک‌راست به دنده 3 برسند. این کار به موتور و گیربکس خودرو فشار وارد می‌کند و مصرف بنزین را هم به شدت افزایش می‌دهد. به همین دلیل بهتر است دنده‌ها را با همان ترتیبی که شناخته شده‌اند افزایش دهیم تا خودروی سالم‌تری داشته باشیم.

شما چه تجربه‌هایی درباره بهترین روش تعویض دنده دارید؟ تجربه‌هایتان را با ما و کاربران راننده دیگر به اشتراک بگذارید.

[منقضی شد] تخفیف‌های ویژه ایرانسل (خرید گوشی موبایل + سیم‌کارت دائمی)

مقاله قبلی

جشن تولد کاربران راننده اسنپ در شهر مشهد

مقاله بعدی

شما همچنین ممکن است دوست داشته باشید

بیشتر در ترفندها

13
نظرتان را بگویید

avatar
میلاد
مهمان
میلاد

ترفندی که من از دنده استفاده میکنم اینه که وقتی مجبور به ترمز خیلی ناگهانی سنگین بشم مثل موقعی که تو لاین سرعت میزنن زیر ترمز یا ناگهان به سرعت گیرِ بزرگی میرسی اینه که همزمان با ترمز کردنم کلاج رو میگیرم میکشم دنده دو یا سه یه نمه پام رو از کلاج برمیدارم به
اصطلاح ماشین رو با دنده نگه میدارم از دنده کمک میگیرم اگه خیلی لازم باشه دستی هم میکشم. ممکنه یه بچه ای یهویی بپره جلوتون یا یه عابر در این مواقع جفت پا نپرید رو ترمز… بلکه ترمز کنید و دستی رو هم همزمان بکشید ماشین جابجا متوقف میشه. اما فقط در مواقع ضروری چون به ترمز دستی و گیربکس فشار میاد. تمرین کنید گاهاً نفرات پراید که زیاد میشه سیستم ترمز غیر ابی اس عمل کرد لازم رو نداره چه بسا که تو سرازیری باشه .. واین ترفند می تونه جونتون رو نجات بده..

محمد علی محمد میرزایی
مهمان
محمد علی محمد میرزایی

ترفند
اگر در هنگام رانندگی سیم کلاچ خودروی شما پاره شد و یا کلاج شما از کار افتاد ( در هنگامی که خودرو خاموش است دنده ها تعویض میگردد ولی در روشن بودن خودرو دنده تعویض نمیگردد ) هیچ نگران نباشید خودرو را خاموش کرده گیربکس را در دنده یک قرار دهید و استارت بزنید و کمی گاز بدهید خودرو روشن شده و شروع به حرکت میکند کمی پدال گاز را بیشتر فشار دهید تا دو موتور چهار و بدون گرفتن کلاج دنده را به نرمی و آرامی از دنده یک خلاص کرده یک گاز بدهید و به آرامی دنده را در دنده ۲ قرار دهید توجه داشته باشید دنده باید بدون صدا تعویض گردد ، ( این عمل زمانی انجام میشود که درو گیربکس با دور موتور یکسان شود )
حتی میتوانید بدون کلاج دنده ها را تعویض نمایید حتی به خودرو دنده معکوس بدهید .
من در بیشتر اوقات فقط در هنگام حرکت اولیه دنده یک از کلاج استفاده میکنم و بقیه دنده ها را بدون آنکه از کلاج استفاده کنم تعویض میکنم
اگر همکار ها دوست داشته باشند تعویض دنده بدون کلاج را آماده هستم یاد بدهم ، و تا حالا به گیربکس هیچ خودرویی آسیب نزدم
شما میتوانید در یک خیابان خلوت این کار را تست نمایید که حتی در صورت داشتن مسافر و در ترافیک به مقصد و یا اولین تعمیرگاه برسید

Ehsan
مهمان
Ehsan

سلام. ممکنه کمی بیشتر در مورد این “تک گاز دادن ” توضیح بدین؟
چرا وقتی سرعت خودرو موقع ترمز گرفتن داره کم میشه و باید معکوس کشید، نیاز به تک گاز دادن و در نتیجه بالا بردن دور موتور هست؟!

باشگاه رانندگان اسنپ
ادمین
باشگاه رانندگان اسنپ

منظور از تک‌گاز دادن اینه که یه گاز بدی و ول کنی! یه چیزی توی مایه‌های نیش‌گاز.
دلیل‌اش به ساختار کاری موتور و گیربکس مربوط میشه. یه کم پیچیده است. همین‌طوری از ما قبول کن

محمد امین
مهمان
محمد امین

سلام. حرکت با دنده مرده عمر ماشینا بشدت کم میکنه. سعی کنید حد اقل دور موتور رو 3 باشه و بعد دنده تعویض کنید.

محسن
مهمان
محسن

با سلام
فکر میکنم یچزی رو در مورد تعویض دنده جا انداخته باشید،فرض کنید دارید با دنده ۴ حرکت میکنید و در یکی دو کیلومتر جلو تر قراره که به یه مانه یا هرچیزی که لازمه سرعت رو کم کنیم برسیم،بعضی از راننده ها کاری نمیکنن تا به نزدیکی سرعت گیر برسن و شروع میکنن به ترمز کردن و بعد از اینکه کلی به لنت ها و خود موتور فشار وارد شد ماشین بالاخره متوقف میشه بعد دنده رو دوباره توی یک یا دو میکنن که بنظر من بسیار اشتباست،بهترین کار اول از همه گاز ندادنه(که یجور ترمز حساب میشه) دوم اینکه وقتی سرعتمون نزدیک به محدوده دنده ۳ شد ،دنده رو توی ۳ قرار میدیم و با یه نیش گاز و آرامی پا رو از روی کلاج برداشتن میگذاریم که موتور سرعتش رو با دنده ۳ تنظیم کنه(همچنان گاز نمیدیم) و بهمین ترتیب دنده ۲ رو هم انجام میدیم،و وقتی به سرعت گیر یا محل توقف میرسیم،میبینیم که خودرو به راحتی و بدون اینکه به سرنشین ها ضریه ی خاصی وارد بشه و بدون اینکه به لنت و موتور فشار بیاد خودرو رو متوقف کردیم.البته اینکه اون محدوده هر دنده برای هرماشینی چه دور موتوریه،به مرور زمان و بدست آوردن تجربه قابل یادگیریه،با سپاس

باشگاه رانندگان اسنپ
ادمین
باشگاه رانندگان اسنپ

محسن جان مرسی که نظر خوبت رو با ما و دیگران به اشتراک گذاشتی.
معمولا ما همیشه انقدر حواس‌جمع نیستیم که بخوایم این کارها رو رعایت کنیم. ولی حق با شما است.

Mosi
مهمان
Mosi

با سلام و خسته نباشد.از مطلب آموزنده و زیباتون لذت بردم.اما رانندگی تو جاده های ما مستلزم پرداخت هزینه های اضافی هستش.به خاطر اینکه اکثر معابرمون از آسفالت استاندارد و سرعت گیرهای متعارف برخوردار نیستن و وضع رانندگی خیلیامون تأسف باره و این شرایط آسیب جدی ای به مرور زمان به خودروهامون وارد می کنه.

باشگاه رانندگان اسنپ
ادمین
باشگاه رانندگان اسنپ

سلام و عرض وقت بخیر
حق با شما است و در موردش هم کار خاصی نمیشه کرد.
ما سعی داریم توی اون مواردی که میشه کاری کرد، به کاربران راننده کمک کنیم تا بهتر بتونن از ماشین‌شون مراقب کنند.
امیدواریم راضی بوده باشید.

حامد ملکوتی راد
مهمان
حامد ملکوتی راد

سلام و درود. بنظر من دنده در هر ماشینی متفاوته و بستگی به قدرت موتور داره اما در حالت کلی برای صرفه ی اقتصادی در مصرف سوخت بهتره حواسمون باشه دور موتور از 3400 بالاتر نره. من خودم موقعی ک دور موتور میاد روی 3000 تعویض دنده میکنم.

باشگاه رانندگان اسنپ
ادمین
باشگاه رانندگان اسنپ

بهتره که توی معکوس کشیدن از تکنیک تک‌گاز استفاده کنید تا سرعت موتور هماهنگ بشه.
توی معکوس کشیدن معمولا نمیشه به دور موتور دقت کرد. بهتره با همون گاز دادن هماهنگ کنیم.

فریبا اشراقی
مهمان
فریبا اشراقی

بسیار عالی بود.

باشگاه رانندگان اسنپ
ادمین
باشگاه رانندگان اسنپ

مرسی فریبا جان
خوشحالیم که شما هم دوست داشتی